پنجشنبه ۴ تیر ۱۴۰۵ - ۱۱:۲۵
چرا پس از گذشت قرن‌ها همچنان بر زنده نگه داشتن عاشورا تأکید می‌شود؟ مهم‌ترین پیام‌های نهضت حسینی برای جامعه معاصر

اگر بخواهیم مهم‌ترین پیام‌های عاشورا را در یک جمله بیان کنیم، باید بگوییم ایستادگی در برابر باطل و حفظ حق در هر شرایطی؛ امام حسین(علیه‌السلام) در زمانی قیام کردند که بسیاری از مردم حقیقت را می‌شناختند اما در برابر انحراف سکوت کرده بودند.

به گزارش خبرگزاری حوزه، حضرت أباعبدالله الحسین(علیه‌السلام) در روایتی فرمودند: «من کُشته اشکم هیچ مؤمنی مرا یاد نمی‌کند مگر آنکه (به‌خاطر مصیبت‌هایم) گریه می‌کند»؛ همچنین از آن حضرت است که «چشمان هر کس که در مصیبت‌های ما قطره‌ای اشک بریزد، خداوند او را در بهشت جای می‌دهد».

همه این روایات، نشان دهنده اهمیت اشک بر مصیبت‌های واقعه عاشورا در کربلا است که از اهل‌بیت علیهم‌السلام برای ما به یادگار مانده است و هر سال با آغاز ماه محرم، پرچم‌های عزا در هر کوی برزن برافراشته می‌شود و مردم در عزای سالار شهیدان به سوگ می‌نشینند.

به مناسبت ایام عزای حضرت سیدالشهداء(ع) و یاران با وفایش با حجت‌الاسلام سیدجلال نورافشان از اساتید و پژوهشگران حوزه علمیه قم به گفت‌وگو نشستیم.

با توجه به شرایط فرهنگی و اجتماعی امروز، مهم‌ترین پیام‌های نهضت عاشورا برای جامعه معاصر چیست و چگونه می‌توان این پیام ها را به نسل جوان منتقل کرد؟

بسم‌الله الرحمن‌الرحیم. اگر بخواهیم مهم‌ترین پیام عاشورا را در یک جمله بیان کنیم، باید بگوییم ایستادگی در برابر باطل و حفظ حق در هر شرایطی، امام حسین(علیه‌السلام) در زمانی قیام کردند که بسیاری از مردم حقیقت را می‌شناختند اما در برابر انحراف سکوت کرده بودند. ایشان با قیام خود نشان دادند که مؤمن نمی‌تواند در برابر ظلم، فساد و تحریف دین بی‌تفاوت باشد

خدای متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُونُوا قَوَّامِینَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ» «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، همواره برای عدالت قیام کنید و برای خدا گواهی دهید.»سوره نساء آیه۱۳۵. قیام امام حسین(علیه‌السلام) تجسم عملی این آیه است؛ زیرا آن حضرت برای برپایی عدالت و مقابله با ظلم قیام کردند. همچنین امام حسین هدف خود را چنین بیان فرمودند: «إِنِّی لَمْ أَخْرُجْ أَشِراً وَلَا بَطِراً وَلَا مُفْسِداً وَلَا ظَالِماً وَإِنَّمَا خَرَجْتُ لِطَلَبِ الْإِصْلَاحِ فِی أُمَّةِ جَدِّی» «من برای خوشگذرانی، سرکشی، فساد یا ظلم خروج نکردم؛ بلکه برای اصلاح امت جدم قیام کردم.» ابن‌شعبه حرانی، تحف العقول، صفحه۲۴۵

برای انتقال این پیام به نسل جوان باید از زبان روز، ابزارهای رسانه‌ای نوین، تولیدات هنری و روایت‌های جذاب استفاده کرد جوان امروز بیش از آنکه به شنیدن توصیه‌ها نیاز داشته باشد، نیازمند درک فلسفه قیام و الگوگیری از سبک زندگی حسینی است.

برخی محرم را صرفاً موسم عزاداری می‌دانند در حالی که عده‌ای بر ابعاد معرفتی، تربیتی و تمدنی عاشورا تأکید دارند به نظر شما مهم‌ترین کارکردهای نهضت حسینی در زندگی فردی و اجتماعی چیست؟

عزاداری یکی از مهم‌ترین شعائر الهی است؛ اما عاشورا تنها یک مراسم سوگواری نیست. عاشورا یک مکتب جامع تربیتی، فرهنگی و تمدنی است. قرآن کریم می‌فرماید: «لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ» «برای شما در رسول خدا الگویی نیکو وجود دارد.» سوره احزاب آیه۲۱.

اهل‌بیت علیهم‌السلام ادامه‌دهندگان همان مسیر نبوی هستند و زندگی آنان الگوی کامل برای جامعه اسلامی است. نهضت حسینی چند کارکرد مهم دارد:

اول، خودسازی فردی؛ زیرا انسان را با ارزش‌هایی چون اخلاص، شجاعت، صبر و توکل آشنا می‌کند.

دوم، جامعه‌سازی؛ زیرا روحیه مسئولیت‌پذیری اجتماعی و امر به معروف را تقویت می‌کند.

سوم، تمدن‌سازی؛ زیرا جامعه‌ای که بر عدالت، آزادی معنوی و کرامت انسانی بنا شود، زمینه شکل‌گیری تمدن اسلامی را فراهم می‌سازد.

امام صادق(علیه‌السلام) می‌فرمایند: «أَحْیُوا أَمْرَنَا رَحِمَ اللَّهُ مَنْ أَحْیَا أَمْرَنَا» «امر ما را زنده نگه دارید، خدا رحمت کند کسی را که امر ما را زنده کند» شیخ صدوق، امالی، صفحه۱۱۸. مراد از احیای امر اهل‌بیت علیهم‌السلام، صرفاً گریه و عزاداری نیست؛ بلکه ترویج معارف، اهداف و سبک زندگی آنان است.

امام حسین(علیه‌السلام) در مسیر قیام بارها بر اصلاح امت اسلامی تأکید کردند مفهوم اصلاح در اندیشه حسینی چیست و امروز چه مصادیقی می‌تواند داشته باشد؟

اصلاح در نگاه امام حسین(علیه‌السلام) به معنای بازگرداندن جامعه به مسیر صحیح الهی است هنگامی که ارزش‌ها وارونه شوند، عدالت فراموش گردد و دین وسیله توجیه قدرت شود، اصلاح ضرورت پیدا می‌کند.

قرآن کریم از زبان حضرت شعیب نقل می‌کند: «إِنْ أُرِیدُ إِلَّا الْإِصْلَاحَ مَا اسْتَطَعْتُ» «من جز اصلاح تا آنجا که توان دارم، قصدی ندارم»سوره هود، آیه۸۸. امام حسین(علیه‌السلام) نیز همین راه انبیا را ادامه دادند اصلاح در اندیشه حسینی شامل اصلاح عقاید، اخلاق، فرهنگ، سیاست و اقتصاد جامعه می‌شود.

از نگاه آن حضرت، بزرگ‌ترین انحراف آن روزگار، حاکمیت فردی مانند یزید بود که ارزش‌های اسلامی را زیر پا گذاشته بود به همین دلیل فرمودند: «وَعَلَی الْإِسْلَامِ السَّلَامُ إِذْ قَدْ بُلِیَتِ الْأُمَّةُ بِرَاعٍ مِثْلِ یَزِیدَ» «باید با اسلام خداحافظی کرد اگر امت اسلامی به حاکمی چون یزید گرفتار شود.» خوارزمی، مقتل الحسین، جلد۱ صفحه۱۸۴

امروز نیز اصلاح حسینی می‌تواند در قالب مبارزه با فساد، ترویج عدالت، مقابله با تحریف دین، تقویت خانواده، گسترش اخلاق اسلامی و افزایش آگاهی عمومی تحقق یابد. جامعه‌ای که آموزه‌های حسینی را در این عرصه‌ها پیاده کند، در مسیر اصلاح واقعی قرار گرفته است؛ همان اصلاحی که امام حسین(علیه‌السلام) برای تحقق آن جان خود و عزیزانش را فدا کرد.

یکی از پرسش‌های رایج نسل جوان این است که چرا پس از گذشت قرن‌ها، همچنان بر زنده نگه داشتن حادثه عاشورا تأکید می‌شود؟ فلسفه این ماندگاری را چگونه تبیین می‌کنید؟

این سؤال از مهم‌ترین پرسش‌های نسل جدید درباره محرم و عاشورا است. بسیاری از جوانان می‌پرسند حادثه‌ای که بیش از سیزده قرن از وقوع آن گذشته، چرا هنوز زنده است؟ چرا میلیون‌ها انسان در سراسر جهان هر سال برای آن عزاداری می‌کنند؟ چرا نام امام حسین(علیه‌السلام) نه تنها فراموش نشده بلکه روزبه‌روز گسترده‌تر می‌شود؟

برای پاسخ به این سؤال باید میان حادثه تاریخی و جریان تاریخی تفاوت قائل شویم بسیاری از رخدادهای تاریخ صرفاً یک حادثه هستند و با گذشت زمان به صفحات کتاب‌های تاریخ منتقل می‌شوند؛ اما عاشورا یک جریان دائمی است که همواره در زندگی انسان حضور دارد؛ زیرا نبرد میان حق و باطل، عدالت و ظلم، هدایت و گمراهی هیچ‌گاه پایان نمی‌یابد.

دلیل ماندگاری عاشورا چیست؟

نخستین دلیل ماندگاری عاشورا، ریشه قرآنی آن است قرآن کریم بارها تأکید می‌کند که سرگذشت پیامبران و صالحان نباید به فراموشی سپرده شود؛ زیرا این حوادث مایه عبرت و هدایت انسان‌ها هستند. خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «لَقَدْ کَانَ فِی قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِی الْأَلْبَابِ» «به یقین در سرگذشت آنان برای خردمندان عبرت است» سوره یوسف آیه۱۱۱

بر اساس این آیه، حوادث تاریخ زمانی ارزشمند هستند که بتوانند برای نسل‌های بعدی درس و الگو باشند عاشورا نیز بزرگ‌ترین مدرسه عبرت در تاریخ اسلام است. از سوی دیگر قرآن کریم می‌فرماید: «وَذَکِّرْهُمْ بِأَیَّامِ اللَّهِ» «روزهای الهی را به آنان یادآوری کن» سوره ابراهیم آیه۵. علامه طباطبایی در تفسیر المیزان ذیل این آیه بیان می‌کند که ایام الله روزهایی هستند که قدرت، هدایت و سنت‌های الهی در آنها آشکار می‌شود. بدون تردید عاشورا یکی از بزرگ‌ترین مصادیق ایام‌الله در تاریخ اسلام است؛ روزی که حقیقت ایمان و نفاق، آزادگی و دنیاطلبی، به روشنی نمایان شد.

یکی از سنت‌های الهی در قرآن کریم، ماندگاری حق و نابودی باطل است خداوند می‌فرماید: «فَأَمَّا الزَّبَدُ فَیَذْهَبُ جُفَاءً وَ أَمَّا مَا یَنْفَعُ النَّاسَ فَیَمْکُثُ فِی الْأَرْضِ» «کف‌ها از میان می‌روند، اما آنچه برای مردم سودمند است در زمین باقی می‌ماند» سوره رعد آیه۱۷.

یزید، ابن‌زیاد و بنی‌امیه در زمان خود قدرت، ثروت و حکومت داشتند؛ اما امروز جز نامی منفور از آنان باقی نمانده است. در مقابل، امام حسین(علیه‌السلام) که از نظر ظاهری به شهادت رسید، به الگویی جهانی تبدیل شده است این همان تحقق وعده الهی درباره بقای حق است.

تلاش اهل‌بیت علیهم‌السلام برای جاودانه ماندن عاشورا

یکی از عوامل مهم ماندگاری عاشورا، برنامه‌ریزی خود اهل‌بیت علیهم‌السلام برای زنده نگه داشتن این حادثه بود. امام سجاد(علیه‌السلام) حدود سی و پنج سال پس از عاشورا هرگز یاد کربلا را فراموش نکردند. نقل شده است که هرگاه آب می‌دیدند گریه می‌کردند و می‌فرمودند: «چگونه گریه نکنم در حالی که فرزند رسول خدا را تشنه کشتند» شیخ مفید، الارشاد، جلد۲ صفحه۱۴۵.

همچنین امام محمدباقر و امام جعفرصادق علیهم‌السلام به برگزاری مجالس عزاداری دستور می‌دادند و شاعران را تشویق می‌کردند که درباره عاشورا شعر بسرایند. امام صادق(علیه‌السلام) فرمودند: «تَزَاوَرُوا وَ تَذَاکَرُوا أَمْرَنَا» به دیدار یکدیگر بروید و امر ما را یادآوری و زنده کنید. الکافی، جلد۲ صفحه۱۸۶ و در روایت دیگری فرمودند: «أَحْیُوا أَمْرَنَا، رَحِمَ اللَّهُ مَنْ أَحْیَا أَمْرَنَا» امر ما را زنده نگه دارید؛ خدا رحمت کند کسی را که امر ما را زنده نگه دارد. شیخ صدوق، امالی، صفحه۱۱۸. منظور از احیای امر اهل‌بیت علیهم‌السلام، زنده نگه داشتن مکتب، ارزش‌ها و آرمان‌های آنان است و عاشورا در مرکز این مکتب قرار دارد.

چرا نسل جوان امروز به عاشورا نیاز دارد؟

برخی تصور می‌کنند عاشورا تنها مربوط به گذشته است؛ در حالی که مسائل اصلی عاشورا همچنان مسائل امروز بشر است. جوان امروز نیز با پرسش‌هایی روبه‌رو است: آیا باید در برابر ظلم سکوت کرد؟ چگونه میان حق و منفعت شخصی انتخاب کنیم؟ معیار تشخیص حقیقت چیست؟ در زمان گسترش تبلیغات و رسانه‌ها چگونه فریب نخوریم؟ نقش انسان در اصلاح جامعه چیست؟

عاشورا برای همه این پرسش‌ها پاسخ عملی ارائه می‌دهد. وقتی جوان می‌بیند جوانی مانند حضرت علی‌اکبر(علیه‌السلام) همه آرزوهای دنیوی را در راه حق فدا می‌کند، معنای تعهد را می‌آموزد. وقتی حضرت قاسم(علیه‌السلام) خطاب به امام می‌فرماید: «الموت فی سبیلک أحلی من العسل» «مرگ در راه حق برای من از عسل شیرین‌تر است» مقتل خوارزمی، جلد۲ صفحه۳۱. حماسه عاشورا در واقع درس آرمان‌گرایی و وفاداری به ارزش‌ها را به نسل‌ها منتقل می‌کند.

عاشورا و هویت شیعی

نکته مهم دیگر آن است که عاشورا ستون هویت شیعه است اگر واقعه کربلا و یاد آن زنده نمی‌ماند، بسیاری از معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام نیز به مرور زمان فراموش می‌شد.

رهبر بزرگ شیعیان، امام خمینی(ره)، فرمود: «این محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته است» واقعیت تاریخی نیز همین را نشان می‌دهد. بسیاری از حرکت‌های اصلاحی، ضداستبدادی و ضداستعماری در جهان اسلام با الهام از عاشورا شکل گرفته‌اند. بنابراین فلسفه ماندگاری عاشورا را می‌توان در چند محور خلاصه کرد: نخست، عاشورا یک حادثه صرف تاریخی نیست، بلکه یک مکتب همیشگی است. دوم، قرآن بر حفظ و یادآوری حوادث هدایت‌بخش تاریخ تأکید کرده است. سوم، اهل‌بیت علیهم‌السلام خود دستور به زنده نگه داشتن یاد عاشورا داده‌اند. چهارم، مسائل اصلی عاشورا همچنان مسائل امروز بشر است. پنجم، عاشورا مهم‌ترین عامل حفظ هویت دینی، فرهنگی و اجتماعی شیعه در طول تاریخ بوده است.

به همین دلیل است که هر چه از عاشورا فاصله زمانی بیشتری می‌گیریم، نیاز بشر به پیام‌های آن کمتر نمی‌شود، بلکه بیشتر احساس می‌شود؛ زیرا انسان معاصر همچنان درگیر همان نبرد همیشگی میان حق و باطل است که در کربلا به روشن‌ترین شکل ممکن آشکار شد.

نقش بصیرت و آگاهی در حادثه کربلا چه بود و چه شباهت‌هایی میان فضای فتنه‌آلود آن دوران و چالش‌های فکری و رسانه‌ای عصر حاضر وجود دارد؟

اگر بخواهیم مهم‌ترین عامل تمایز میان یاران امام حسین(علیه‌السلام) و اکثریت مردم کوفه را در یک کلمه بیان کنیم، آن کلمه بصیرت است. بسیاری از مردم آن زمان مسلمان بودند، نماز می‌خواندند، قرآن تلاوت می‌کردند و حتی برخی سابقه حضور در کنار پیامبر اکرم(صل‌الله‌علیه‌وآله) را داشتند؛ اما در حساس‌ترین مقطع تاریخ اسلام نتوانستند حق را تشخیص دهند، یا پس از تشخیص، جرأت حمایت از آن را پیدا کنند. از این‌رو می‌توان گفت حادثه عاشورا بیش از آنکه شکست نظامی باشد، نتیجه یک بحران شناختی و بصیرتی در جامعه اسلامی بود.

برای فهم دقیق این مسئله ابتدا باید معنای بصیرت را بشناسیم. بصیرت در آموزه‌های اسلامی صرفاً به معنای دانستن یا داشتن اطلاعات نیست؛ بلکه به معنای شناخت عمیق حقایق، قدرت تشخیص حق از باطل و توانایی تصمیم‌گیری صحیح در شرایط پیچیده است.

خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «قُلْ هَذِهِ سَبِیلِی أَدْعُو إِلَی اللَّهِ عَلَی بَصِیرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِی» «بگو این راه من است؛ من و پیروانم با بصیرت به سوی خدا دعوت می‌کنیم» سوره یوسف آیه۱۰۸. این آیه نشان می‌دهد که حرکت در مسیر حق بدون بصیرت ممکن نیست حتی ایمان نیز اگر با بصیرت همراه نباشد، در معرض انحراف قرار می‌گیرد.

جامعه اسلامی پیش از عاشورا؛ جامعه‌ای گرفتار غبار فتنه

برای درک جایگاه بصیرت در عاشورا باید شرایط اجتماعی آن دوران را بررسی کنیم. حدود پنجاه سال از رحلت پیامبر اکرم(صل‌الله‌علیه‌وآله) گذشته بود. جامعه اسلامی از نظر ظاهری توسعه یافته بود؛ سرزمین‌های وسیعی فتح شده و ثروت فراوانی وارد جهان اسلام شده بود؛ اما در درون جامعه، ارزش‌های اسلامی به تدریج جای خود را به دنیاطلبی، اشرافی‌گری و قدرت‌پرستی داده بود.

امام حسین(علیه‌السلام) در نامه‌ای به بزرگان بصره فرمودند: «فَإِنَّ السُّنَّةَ قَدْ أُمِیتَتْ وَ إِنَّ الْبِدْعَةَ قَدْ أُحْیِیَتْ» «همانا سنت پیامبر از میان رفته و بدعت‌ها زنده شده است» تاریخ طبری جلد۵ صفحه۳۵۷. در چنین فضایی تشخیص حق بسیار دشوار شده بود. حکومت اموی تلاش می‌کرد چهره‌ای دینی از خود نشان دهد و هرگونه مخالفت با حکومت را مخالفت با اسلام معرفی کند. امروزه از این وضعیت با عنوان تحریف شناختی یاد می‌شود یعنی جامعه به گونه‌ای هدایت شود که حق را باطل و باطل را حق بپندارد.

قرآن کریم درباره چنین وضعیتی هشدار داده و می‌فرماید: «وَ لَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَ تَکْتُمُوا الْحَقَّ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ» «حق را با باطل در نیامیزید و حقیقت را پنهان نکنید در حالی که آن را می‌دانید.» سوره بقره آیه۴۲. یکی از بزرگ‌ترین اقدامات بنی‌امیه، آمیختن حق و باطل بود؛ به گونه‌ای که بسیاری از مردم تصور می‌کردند اطاعت از یزید همان اطاعت از دین است.

چرا مردم کوفه عقب‌نشینی کردند؟

بسیاری از مردم کوفه امام حسین علیه‌السلام را می‌شناختند. هزاران نامه برای دعوت آن حضرت نوشته بودند؛ اما هنگامی که لحظه امتحان فرا رسید، اکثریت آنان عقب‌نشینی کردند علت این مسئله صرفاً ترس نبود؛ بلکه ضعف بصیرت بود. امیرالمؤمنین علی(علیه‌السلام) می‌فرمایند: «إِنَّمَا بَدْءُ وُقُوعِ الْفِتَنِ أَهْوَاءٌ تُتَّبَعُ وَ أَحْکَامٌ تُبْتَدَعُ» «آغاز فتنه‌ها از آنجاست که هواهای نفسانی پیروی می‌شود و بدعت‌ها پدید می‌آید.» نهج‌البلاغه خطبه۵۰. مردم کوفه حق را می‌شناختند؛ اما بسیاری از آنان اسیر منافع شخصی، ترس از قدرت حاکم و دلبستگی به دنیا بودند به همین دلیل نتوانستند مطابق شناخت خود عمل کنند.

قرآن کریم نیز درباره این گروه می‌فرماید: «فَإِنَّهَا لَا تَعْمَی الْأَبْصَارُ وَلَکِنْ تَعْمَی الْقُلُوبُ الَّتِی فِی الصُّدُورِ» «چشم‌ها کور نمی‌شوند، بلکه دل‌هایی که در سینه‌ها هستند کور می‌شوند» سوره حج آیه۴۶‌. مشکل اصلی جامعه کوفه، نابینایی ظاهری نبود؛ بلکه کوری قلب و ضعف بینش بود.

بصیرت یاران امام حسین علیه‌السلام

در مقابل، یاران امام حسین(علیه‌السلام) نمونه‌های کامل بصیرت بودند آنان نه تنها حق را شناختند، بلکه تا پای جان بر آن ایستادند. شب عاشورا امام حسین(علیه‌السلام) بیعت خود را از یاران برداشتند و فرمودند: «من بیعت خود را از شما برداشتم؛ از تاریکی شب استفاده کنید و بروید» اما هیچ‌یک از یاران حقیقی امام میدان را ترک نکردند.
حضرت عباس(علیه‌السلام) عرض کرد: «لِمَ نَفْعَلُ ذَلِکَ؟ لِنَبْقَی بَعْدَکَ؟ لَا أَرَانَا اللَّهُ ذَلِکَ أَبَدًا» «چرا چنین کنیم؟ آیا بعد از تو زنده بمانیم؟ خدا هرگز آن روز را به ما نشان ندهد.» مقتل الحسین، ابومخنف، صفحه۱۱۶. این سخن نتیجه بصیرت است؛ زیرا آنان فراتر از محاسبات مادی، حقیقت را دیده بودند.

جنگ رسانه‌ای در عصر بنی‌امیه

یکی از نکات کمتر مورد توجه آن است که عاشورا در فضایی رخ داد که حکومت اموی از یک شبکه تبلیغاتی گسترده برخوردار بود. در طول ده‌ها سال، خطیبان وابسته به حکومت بر منبرها علیه اهل‌بیت علیهم‌السلام سخن می‌گفتند. جعل حدیث، تحریف تاریخ، سانسور حقایق و تخریب شخصیت امام علی(علیه‌السلام) بخشی از سیاست رسانه‌ای بنی‌امیه بود.

امام باقر(علیه‌السلام) می‌فرمایند: «قُتِلَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ عَلَی الْمَنَابِرِ أَرْبَعِینَ سَنَةً» «چهل سال بر فراز منبرها به امیرالمؤمنین ناسزا گفته می‌شد» شرح نهج‌البلاغه ابن‌ابی‌الحدید جلد۴ صفحه۵۷. این نشان می‌دهد که پیش از جنگ نظامی، یک جنگ روایت‌ها و جنگ رسانه‌ای علیه اهل‌بیت علیهم‌السلام شکل گرفته بود.

شباهت عاشورا با عصر حاضر

امروز نیز جهان با نوعی جنگ روایت‌ها مواجه است. حجم عظیمی از اطلاعات، اخبار، تحلیل‌ها و محتواهای رسانه‌ای در اختیار مردم قرار می‌گیرد. مشکل اصلی انسان معاصر کمبود اطلاعات نیست؛ بلکه تشخیص حقیقت در میان انبوه اطلاعات است. در عصر حاضر نیز گاهی
دروغ به شکل حقیقت عرضه می‌شود. ظلم با شعار حقوق بشر توجیه می‌شود. فساد در پوشش آزادی معرفی می‌گردد. ارزش‌های دینی عقب‌ماندگی تلقی می‌شوند. قهرمانان واقعی تخریب و چهره‌های فاسد تطهیر می‌شوند.

این همان چیزی است که قرآن کریم از آن به عنوان فتنه یاد می‌کند. خداوند می‌فرماید: «وَ الْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ» «فتنه از قتل نیز سخت‌تر است» سوره بقره آیه۱۹۱. زیرا فتنه قدرت تشخیص را از انسان می‌گیرد و جامعه را از درون نابود می‌کند.

راهکار قرآن کریم و اهل‌بیت علیهم‌السلام برای افزایش بصیرت برای مقابله با فتنه‌ها

قرآن کریم و اهل‌بیت علیهم‌السلام چند راهکار اساسی ارائه کرده‌اند:

نخست، رجوع به قرآن. خداوند می‌فرماید: «هَذَا بَصَائِرُ لِلنَّاسِ» «این قرآن وسیله بصیرت برای مردم است» سوره جاثیه، آیه۲۰

دوم، تمسک به اهل‌بیت علیهم‌السلام. پیامبر اکرم صلوات‌الله‌علیه‌وآله فرمودند: «إِنِّی تَارِکٌ فِیکُمُ الثَّقَلَیْنِ کِتَابَ اللَّهِ وَعِتْرَتِی» «در میان شما دو یادگار گرانبها می‌گذارم: کتاب خدا و اهل‌بیت خود را» صحیح مسلم، جلد۷ صفحه۱۲۲؛ بحارالأنوار، جلد۲۳ صفحه۱۰۵

سوم، تقوا و پاکی دل. قرآن کریم می‌فرماید: «إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ یَجْعَلْ لَکُمْ فُرْقَانًا» «اگر تقوای الهی پیشه کنید، خداوند قدرت تشخیص حق از باطل به شما عطا می‌کند.»سوره انفال، آیه۲۹.

عاشورا پیش از آنکه صحنه نبرد شمشیرها باشد، صحنه رویارویی بصیرت و بی‌بصیرتی بود یاران امام حسین(علیه‌السلام) به دلیل بصیرت، راه حق را شناختند و بر آن ایستادند؛ اما اکثریت جامعه به دلیل تبلیغات، دنیاطلبی و ضعف شناخت، در امتحان الهی شکست خوردند.

امروز نیز مهم‌ترین نیاز جامعه اسلامی افزایش بصیرت دینی، سیاسی و فرهنگی است. اگر جامعه‌ای بتواند در میان امواج تبلیغات و جنگ رسانه‌ای، حقیقت را تشخیص دهد، در آزمون‌های بزرگ زمان خود نیز همانند یاران امام حسین(علیه‌السلام) سربلند خواهد بود. از این رو، یکی از مهم‌ترین پیام‌های عاشورا برای عصر حاضر، ضرورت بصیرت است؛ بصیرتی که انسان را از اسارت تبلیغات، شایعات و فتنه‌ها نجات داده و در مسیر حق ثابت‌قدم می‌سازد.

انتهای پیام/

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha